Sophy

 

 

        หลังจากหนูนักปรัชญาพากันไปฉ่ำชื่นใจคลายร้อน กับปืนฉีดน้ำในช่วงสงคราม เอ๊ยย  สงกรานต์ ที่ผ่านกันมาแล้ว  ก็อยากให้หนูๆทั้งหลายเข้ามาเสพความรู้กันต่อกับป้าเอ็กซิสต์นะจ๊ะ  เพราะสองวีคที่ผ่านมายอดหายไปเป็นหลักพัน  ทำเอาป้าคับข้องหมองใจ นอนไม่หลับกระสับกระส่าย....อย่าลืมกันล่ะว่าตรงนี้ยังมีช้านนนอยู่...

        แต่ถึงอย่างนั้นป้าก็เลือกที่จะอัพบล็อกในเรื่องของฟิคเต้ นักปรัชญาเยอรมัน ที่อยู่ในยุคคาบเกี่ยวระหว่าง เอมมานูเอล คานท์ และ ยอร์จ ฟรีดเดริค เฮเก้ล ซึ่งคนหลังนี้ป้าเคยพุดถึงไปแล้วในเอนทรี่ก่อนๆ

        ฟิคเต้ มีชื่อเต็มๆว่า โยฮันน์ ก็อตต์เลี๊ยบ ฟิคเต้ ( Johann Gottlieb Fichte , 1762-1814)  เป็นชาวเยอรมัน  อาจไม่ค่อยมีชื่อเสียงก้าวไกลนัก แต่เค้าก็มีแนวคิดน่าสนใจทีเดียวจ้ะ

         กล่าวได้ว่าในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 18 นักปรัชญาตะวันตกส่วนใหญ่ ต่างได้รับอิทธิพลจาก คานท์ไม่มากก็น้อย อารจจะเป็นเพราะว่า คานท์ได้สร้างปรัชญาที่ทำให้แนวคิดสสารนิยมและจิตนิยมสามารถมาบรรจบกันได้อย่างลงตัว ซึ่งฟิคเต้เองก็เป็นหนึ่งในนั้น        

       ฟิคเต้เคยกล่าวไว้ว่า " ปรัชญาของคนๆหนึ่ง คือหลักในจิตใจของเขาเอง "

        เพื่อที่จะทำให้เข้าใจถึงคำกล่าวของเค้านี้  ซึ่งแสดงให้เห็นได้อย่างชัดเจนในผลงานของเค้า ป้าจะขอยกผลงานมาเป็นตัวอย่างแนวคิดสักเล็กน้อยนะจ๊ะ

    ประวัติของฟิคเต้นั้น แกเป็นอาจารย์สอนปรัชญามีหน้ามีตาอยู่ที่มหาลัยเยนา  มีชีวิตที่เคร่งครัดศีลธรรม และความเชื่อในพระเจ้าตามแบบคริสตชนเยอรมันในสมัยนั้น  แต่ในทางปรัชญาแล้ว ฟิคเต้สอนแอนตี้ศาสนาตลอดเวลา ความขัดแย่งระหว่างความเชื่อสองขั้วนี้  ส่วนนึงอาจจะมาจากผลของแนวคิดทางวิทยาศาสตร์ที่ว่า สรรพสิ่งทั้งหลายล้วนตกอยู่ภายใต้กฏเหตุผลของธรรมชาติ ไม่มีอิสระในตัวเองเริ่มมีอิทธิพลต่อจิตใจเค้ามากขึ้น เรื่อยๆ

     ท้ายที่สุดฟิคเต้เลือกที่จะลาออกจากตำแหน่งศาสตราจารย์เพื่อที่จะมีอิสระในความคิดของตนเอง โดยไม่อยู่ภายใต้อำนาจของคณะกรรมการมหาวิทยาลัยซึ่งมีเกอเต้เป็นประธาน ซึ่งโจมตีบทความที่ฟิคเต้เขียนขัดแย้งกับศาสนวิทยา อันเป็นความเชื่ออย่างแน่นแฟ้นในขณะนั้น

     ส่วนแนวคิดของฟิคเต้มีอยู่สามยุคด้วยกัน แต่ป้าจะขอเขียนถึงงานในยุคแรกๆเท่านั้น ซึ่งในช่วงนี้ยังไม่ได้รับอิทธิพลของคานท์นะจ๊ะ

      ปรัชญาของเค้าเริ่มขึ้นจากที่...ฟิคเต้ได้ตั้งปัญหาถามตัวเองว่า

                                " ฉันนี้คือใคร? และ ฉันมีฐานะอย่างไร? "

       เพื่อตอบปัญหานี้ ฟิคเต้ได้มองดูธรรมชาติรอบๆตัว แล้วบังเกิดความแน่ใจมั่นใจอย่างที่สุดว่า ตัวฉันเองนั้นเป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติ และทันใดนั้น เค้าก็มองเห็นว่า ทุกสิ่งทุกอย่างในธรรมชาติ ถูกกำหนดไว้โดยตลอด ตราบใดที่สิ่งทั้งหมดสัมพันธ์กันในทุกๆขณะ ทุกๆส่วนของมัน... มันจะเป็นเท่าที่มันเป็น ก็เพราะว่าสิ่งอื่นทั้งหมดก็เป็นเท่าที่มันเป็นเช่นกัน

       ด้วยความคิดในเชิงนี้ ซึ่งๆจริงๆป้าต้องอธิบายยาวมากๆ ทำให้ฟิคเต้มองว่า คนเราย่อมไม่เป็นอิสระอย่างแท้จริง ไม่มีเจตจำนงเสรี หรือ free will เพราะอยู่ใต้ความจำเป็นที่ถูกกำหนดไว้โดยธรรมชาติ

       หนูๆนักปรัชญาลองสังเกตดูว่า ความคิดของเค้านี้มองเผินๆก็ดูเข้าท่าดี แต่ถ้าพิจารณาให้ดี จะเห็นว่าฟิคเต้ได้มองข้าม สัญชาติญาณและความปรารถนาของมนุษย์ไปเสียสิ้น

        มนุษย์เองถ้าเป็นไปตามแนวคิดนี้ ก็เท่ากับว่า มนุษย์ไม่ได้สร้างตัวเองขึ้นมาด้วยตัวมนุษย์เอง ทั้งความคิด เหตุผล และการกระทำ ล้วนตกอยู่ภายใต้ธรรมชาติทั้งสิ้น  ธรรมชาติสร้างเราขึ้นมา และสร้างทั้งหมดที่เราจะเป็นต่อไป

   ป้าเอ็กซิสต์

ถ้ามีหนูนักปรัชญาสนใจก็จะเขียนฟิคเต้ต่อนะจ๊ะ เพราะยังมียุคสองยุคนะ น่าสนใจด้วยล่ะ ยังไงขอดูยอดก่อน ฮี่ๆๆ